فصل نهم قرحهء ذكر و بيضه و مقعد يكى از بيماريها كه ممكن است در ذكر يا بيضه و يا پيزى پيدا شود ، قرحه ( زخم چركين ) است . قرحه در اين سه جا بسيار ناپسند و مسرى و واگير است . اين اندامان در شرايطى هستند كه عفونت به سرعت در آنها منتشر مىشود ؛ زيرا از هواى آزاد دورند و سرپوشيده‌اند . نه هواى آزاد نه گرما و نه رطوبت طبيعى بر آنها راه دارند . و از سويى به گدارهاى دفع نزديكند . قرحه‌هاى اين اندامان پوشيده ، از حيث شكل به قرحه‌هاى درونى و قرحه‌هاى داخل دهان شباهت دارند . بدترين حالت در اين روىآور قرحه در ماهيچه‌ايست كه در بيخ و تر ذكر و قرحه‌ايست كه در داخل مقعد سر بر آورد ؛ زيرا جاى قرحه بسيار حساس است و به خشكانيدن نياز دارد ، كه خشكانيدن قرحه در چنين جاها بسيار دشوار است . گاهى ممكن است قرحهء بيخ ذكر به حدّى از تعفّن و انتشار برسد كه ناگزير از قطع ذكر شويم . علاج اگر قرحه بر كلّهء ذكر است ، علاج قوىتر و خشكاننده‌تر از قرحه‌اى لازم دارد كه در قلفه ( پوست گردن ذكر ) و در بقيهء پوست ذكر باشد ؛ زيرا كلهء ذكر داراى مزاج خشك‌ترى است . قرحه ذكر از دو حالت خارج نيست : يا تازه سر بر آورده است ، يا مدتى است پيدا شده و كهنه به شمار مىآيد . قرحهء ذكر ممكن است آسان معالجه شود و ممكن است قرحهء پليد و بدجنس باشد . اگر قرحهء ذكر تازه سر برآورده باشد ، داروهاى علاجش به ترتيب اولويت از اين قرارند : 1 - الوا ( صبر ) كه از هر دارويى براى علاج قرحهء ذكر بهتر است . 2 - مردار سنگ كه در درجهء دوم قرار دارد . 3 - جوش كورهء با شراب شسته 4 - توتيا 5 - لؤلؤ ( مرواريد ) 6 - سوختهء كدو در خشكانيدن قرحه ذكر اثرى عجيب دارد . 7 - خاكستر شبت و توتيا بر قرحهء ذكر پاشند و با آب سرد قاطى كنند و بر قرحه مالند . اگر قرحهء ذكر بسيار چركين‌تر از آن بود كه اين داروها در آن اثر كنند ، بايد داروهاى تأثيربخش‌تر به كار بريم ، مانند : سوختهء مس و پوست درخت صنوبر كوچك دانه كه سوخته شود . و اگر خواستى كه هم قرحه خشك شود و هم گوشت تازه برويد ، پوست سوختهء صنوبر را - كه ثمر ريز دارد - با كندر مخلوط كن و بر قرحه بپاش ! داروى تركيبى زير در علاج قرحهء بسيار چرك‌كننده كه نياز به خشكانيدن دارد و براى رستن گوشت تازه هم بسيار خوب است .